2 października 2026r. w Komorowie zostanie odsłonięty pomnik upamiętniający naszą bohaterkę – Maję Krassowską.

Kim była „Majka”? Jak zapisała się w lokalnej pamięci?

Maria „Majka” Krassowska to mieszkanka naszej gminy i jedna z najmłodszych bohaterek Powstania Warszawskiego. Jej krótkie życie, naznaczone wrażliwością, patriotyzmem i odwagą, zakończyło się tragicznie, gdy dziewczyna miała zaledwie 16 lat.

Maria Teresa Krassowska urodziła się 14 maja 1928 roku (choć w wielu dokumentach istnieje 1929r.) w Puławach jako córka Julii z Mierczyńskich i Mariana Krassowskich. Pochodziła z rodziny silnie zaangażowanej społecznie i patriotycznie. Jej matka podczas I wojny światowej była bohaterką walk o niepodległość – uczestniczyła w obronie Lwowa i została odznaczona Odznaką Honorową „Orlęta” za odwagę. W 1922 roku zaczęła służbę w Głównym Urzędzie Statystycznym. Inżynier Marian Krassowski był zaś absolwentem wydziału rolnego SGGW i pracownikiem Państwowego Banku Rolnego. Rodzice Mai pobrali się w 1925 roku, a od 3 października 1932 roku zamieszkali wraz z trzyletnią córką w swoim domu w Komorowie. Pani Julia aktywnie działała na rzecz lokalnej społeczności Komorowa, co wywarło ogromny wpływ na wychowanie córek: Marii (Majki) oraz o sześć lat młodszej Ireny. Wczesna śmierć matki (w wieku 40 lat) w 1938 roku pozostawiła w życiu Majki głęboką pustkę, ale też stała się źródłem tęsknoty i inspiracji – dziewczyna traktowała ją jako wzór do naśladowania.

Obraz Majki Krassowskiej zawdzięczamy jej samej, gdyż przez dwa lata (od 1 kwietnia 1942 roku do 30 stycznia 1944 roku spisywała swe wspomnienia i przeżycia. Ocaliła je od zapomnienia Pani Lidia Kulczyńska-Pilich, wydając książkę Zwierzenia. Zapiski niezwykłej dziewczyny z lat 1942-1944.

Z zachowanych wspomnień: Listów do siebie (dwadzieścia trzy liściki pisane na małych karteczkach i jeden napisany wiosną 1944 roku oraz Dziennika (sześć zeszytów) wyłania się obraz osoby niezwykle dojrzałej jak na swój wiek. Majka była oddaną przyjaciółką Ewy z Łozińskich Kowalskiej i Anny Sosnowskiej, wrażliwą, refleksyjną dziewczyną obdarzona talentem literackim. Interesowała się pisaniem, tworzyła opowiadania i prowadziła obszerne zapiski, w których z ogromną szczerością opisywała swoje przeżycia, emocje oraz rzeczywistość okupowanej Polski. Jednocześnie była osobą pełną pasji i zaangażowania – silnie przesiąkniętą patriotyzmem z głębokim poczuciem obowiązku wobec ojczyzny („ Ach, jakżebym strasznie chciała do tego należeć! Boże… Boże…Robić coś! Coś tajnego z czym trzeba się ukrywać, a co przynosi pożytek ojczyźnie! Konspiracje… Jak cudownie brzmi to słowo”).  Łączyła młodzieńczą emocjonalność i marzenia o miłości. Była bardzo związana z naszą okolicą: Komorowem, Podkową Leśną, Milanówkiem, Brwinowem, Pruszkowem i oczywiście Warszawą, do której dojeżdżała kolejką EKD, gdyż uczyła się w Gimnazjum Wandy Szachtmajer na Ochocie.

W chwili wybuchu Powstania Warszawskiego Majka pełniła funkcję sanitariuszki. Zginęła pierwszego dnia walk – 1 sierpnia 1944 roku, gdy pobiegła z pomocą rannemu żołnierzowi Armii Krajowej.

W Muzeum Powstania Warszawskiego w jej biogramie (kolumna 163, miejsce 26) możemy przeczytać:

Pseudonim: „Majka”, „Kasztan”

1928-05-14 – 1044.08.01

Funkcja: sanitariuszka

Stopień: strzelec

Oddział: Okręg Warszawskiej Armii Krajowej – I obwód „Rydwan” – IV zgrupowanie „Gurt” – 1. kompania

Szlak bojowy: Śródmieście Pólnoc

Odniesione rany: Ciężko ranna w brzuch, gdy biegła jako sanitariuszka udzielić pomocy rannemu koledze. Zmarła z ran.

Miejsce pochówku: Cmentarz Powązkowski, grób rodzinny.

Maria „Majka” Krassowska pozostaje symbolem młodzieńczej odwagi, ofiarności i tragicznego pokolenia dorastającego w czasie wojny. Jej życie, choć krótkie, ukazuje niezwykłą siłę ducha i wrażliwość, które przetrwały w jej zapiskach i pamięci bliskich.

W naszej szkole przewidujemy cykl działań, których celem jest przybliżenie sylwetki tej niezwykłej dziewczyny. Już teraz zachęcamy do odwiedzenia wystawy poświęconej Mai Krassowskiej i zapoznania się z fragmentami jej pamiętników (korytarz E). Tematyka związana z naszą bohaterką będzie także obecna na lekcjach języka polskiego. Wkrótce zaprosimy młodzież do udziału w dwóch konkursach poświęconych Mai Krassowskiej.

Bibliografia:

Kulczyńska-Pilich Lidia, Wstęp, w: Krassowska Maja, Zwierzenia. Zapiski niezwykłej dziewczyny z lat 1942–1944, Warszawa 2014.

Emilia Chmielewska-Sobiera

Katarzyna Traczyk